علم ارزشمندتر است یا مال

     دیدگاه حضرت عبدالله بن عباسj در این مورد:

          در میان علماء بصره در مورد اینکه علم افضل است یا مال؟ آراء مختلفی وجود داشت، برخی عقیده داشتند که مال افضل است، و بعضی ها علم را افضل می دانستند، پس از گفت و گو و تبادل آراء کسی نتوانست که طرف  مخالفش را قانع کند سرانجام هر دو گروه شخصی را بعنوان نماینده از طرف خودشان نزد حضرت ابن عباس فرستادند، نماینده خدمت ایشان صورت مسئله را مطرح نمودند، ابن عباس فرمودند که : علم از مال افضل است نماینده عرض کرد:چگونه؟ اگر آنها از من دلیل بخواهند در پاسخ باید به آنها چه بگویم؟ فرمودند دلایل بی شمار است، بعنوان مثال:

·    علم میراث انبیاء است و مال میراث افرادی همچون فرعون قارون و غیره می باشد.

·    علم صاحبش را می سازد (و مال مالکش را می بازد) و مال را صاحب کسب می کند.

·    علم دین فقط به بندگان شایسته و محبوب خدا می رسد، و مال برای محبوب و مبغوض هردو می رسد بلکه به بندگان مبغوض اموال بیشتر عایدشان می گردد.

·    علم با خرج کردن اضافه می شود و مال با خرج کردن کم می شود یا کلا از بین می رود.

·    صاحب مال پس از وفاتش فراموش می شود ولی عالم پس از مرگش بعلت خدمات علمی اش زنده بشمار می آید.

·    روز قیامت صاحب ثروت از مالش باز خواست می شود، از چه راهی بدست آوردی؟ و در چه راهی مصرف کردی؟ و عالم در قبال هر صحبت علمی درجه اش در جنت بلند کرده می شود.

این در صورتی است که عالم بر مقتضای علمش عامل باشد، و گر نه از او هم باز خواست می شود که: تو بر علمی که ما به تو عنایت کردیم چقدر عمل کردی؟ البته اگر مال حلال هم باشد و در جای صحیح مصرف گردد باز هم در دخول به جنت برای مالکش باعث تأخیر می گردد؟ وسایل هرچه بیشتر، معطلی در گمرک بیشتر.

تحفة الطلباء والعلماء: ۷۲

ترجمه: مفتی راشد رسولی